Δευτέρα, 22 Σεπτεμβρίου 2014

Από πού κρατάει η σκούφια μας; (infographic)




Πόσοι είμαστε και από πού κρατά η σκούφια μας;
Πόσο χρόνο περνάμε στα social media; Με τι ασχολούμαστε; Ποιες είναι οι ρίζες μας; Ένα infographic με ελληνικό χαρακτήρα, της εταιρείας «Interweave».
 

Σάββατο, 13 Σεπτεμβρίου 2014

Σκηνοθετώντας τη μοναξιά



του Παναγιώτη Τσερόλα
Από το νεορεαλισμό στη Nouvelle-Vague
Η αρχή της κινηματογραφικής περιπλάνησης του Μικελάντζελο Αντονιόνι συμπίπτει με την άνθιση του Ιταλικού Νεορεαλισμού μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και κορυφώνεται τα χρόνια που το Γαλλικό νέο κύμα κάνει τα πρώτα του δειλά βήματα στο κινηματογραφικό στερέωμα με τις δουλειές των Γκοντάρ, Τριφό και Ρομέρ. Βρισκόμαστε στο 1959. Στην άλλη όχθη του Ατλαντικού, το Μπεν Χουρ σαρώνει τα ταμεία και δίνει νόημα στην έννοια blockbuster, ο Χίτσκοκ σκηνοθετεί την Σκια των Τεσσάρων Γιγάντων και η Μέριλιν Μονρό σαγηνεύει στο Μερικοί το Προτιμούν Καυτό.  Ένα χρόνο μετά, η Περιπέτεια θα φέρει τα πάνω κάτω στον παγκόσμιο κινηματογράφο (αφού πρώτα προκαλέσει από σύγχυση μέχρι γέλιο και γιούχα στο κοινό των Καννών). Η ‘’ταξινόμηση’’ του Αντονιόνι ήταν πάντα μια πολύ δύσκολη υπόθεση – Από τα μικρού μήκους ντοκιμαντέρ του (1947 – 1950) μέχρι την εμπορική επιτυχία του Blowup (1966) συναντά κανείς χνάρια από πολλές όψεις της αισθητικής αναζήτησης της περιόδου αλλά και την εντελώς ιδιαίτερη προσωπική σφραγίδα ενός γνήσιου auteur που επαναπροσδιόρισε την κινηματογραφική γλώσσα.
Την ώρα που ο Μουσολίνι επένδυε στην προπαγανδιστική μηχανή της Τσινετσιτά, ιδρυόταν ταυτόχρονα το Πειραματικό Κέντρο Κινηματογράφου (Centro Sperimentale di Cinematografia), πιθανώς στην λαιμαργία του φασιστικού καθεστώτος να εντάξει στην κινηματογραφική του παραγωγή ακόμα και προιόντα της σκέψης προοδευτικών δημιουργών. Μετά τον πόλεμο, η κινηματογραφική παραγωγή στην Ιταλία θα αποκαλύψει επιθετικά την σκληρή αλήθεια της ζωής των εργατικών στρωμάτων, με το σινεμά να λειτουργεί ως παράθυρο στον πραγματικό κόσμο και χωρίς καμία ωραιοποίηση. Ταυτόχρονα, η απουσία χρηματοδότησης έθεσε προβληματισμούς για το πόσα εκφραστικά μέσα του σινεμά μπορούν να παραλειφθούν με παραγωγικό τρόπο: η απουσία επαγγελματιών ηθοποιών, ντεκόρ και στούντιο θα ευνοήσει στην πραγματικότητα την ρεαλιστική απεικόνιση των θεματικών. Ο Ρομπέρτο Ροσελίνι, Ο Βιτόριο ντε Σίκα (και το εμβληματικό Κλέφτες Ποδηλάτων (1948) αλλά και ο οπερατικός εστέτ εχθρός των εστέτ Λουκίνο Βισκόντι (Η γη τρέμει (1948)) είναι χαρακτηριστικοί σκηνοθέτες-δημιουργοί εκείνης της περιόδου.
Προς το τέλος της δεκαετίας του ’50 όμως, και ενώ το ‘’κέντρο’’ μεταφέρεται στην Γαλλία όπου γράφονται για πρώτη φορά οι λέξεις Auteur και Ecriture και ο κινηματογράφος επαναπροσδιορίζεται συθέμελα, μια νέα γενιά Ιταλών κινηματογραφιστών θα κάνει δυναμικά την εμφάνισή της: Ο Φρεντερίκο Φελίνι θα χτυπήσει μια με το Ντόλτσε Βίτα (1959) και μια ακόμα με το magnus opum του 8 ½ (1963), την ίδια ώρα που ο ποιητής ως τότε Πιερ Πάολο Παζολίνι θα εμφανιστεί με το Ακατόνε (1961) και το Μαμα Ρόμα (1962). Ως εκείνη τη στιγμή, ο Μικελάντζελο Αντονιόνι συνεχίζει να δημιουργεί ερωτηματικά: Η Κραυγή του (1957) θα στηθεί ως τυπικό δείγμα νεορεαλισμού και θα θεωρηθεί ότι ‘’συμμορφώθηκε επιτέλους’’ καθώς Η κυρία χωρίς τις καμέλιες  αλλά και το Χρονικό ενός έρωτα που είχαν προηγηθεί θα θεωρηθούν ‘’σινεμά των συναισθημάτων και όχι της αλήθειας’’. Στην πραγματικότητα όμως, η Κραυγή δεν αποτελεί παρά τον πρόλογο: Με αφετηρία τον ρεαλισμό, η ταινία προχωρά και σταδιακά αφαιρεί την αφήγηση και το πλάνο ανοίγει και φαινομενικά μόνο, αδειάζει κοιτώντας τα ομιχλώδη τοπία της Β. Ιταλίας.
alfavita.grΚαι ύστερα, το 1960, ο Αντονιόνι θα θέσει το ερώτημα: Που εξαφανίστηκε η Άννα;
Μέρος της απάντησης, βρίσκεται στον κινηματογράφο όπως τον ξέρουμε σήμερα.
Η Τετραλογία της Αλλοτρίωσης
Η Περιπέτεια (L’avventura, 1960) ήταν η πρώτη ταινία της ‘’τριλογίας της αλλοτρίωσης’’ που στην πραγματικότητα είναι τετραλογία καθώς η Κόκκινη Έρημος αναμετράται με παρόμοιες θεματικές, έχει ωστόσο την δική της ξεχωριστή θέση καθώς ήταν η πρώτη δημιουργική συνάντηση του Αντονιόνι με το χρώμα. Ανάμεσά τους, η Νύχτα (La notte) και η Έκλειψη (Leclise). Κοινός παρανομαστής τους, η γυναίκα (συγκεκριμένα η Monica Vitti), ως μια ‘’υπερευαίσθητη κεραία για να αφουγκραζόμαστε τον κόσμο’’. Στην ενότητα των ταινιών αυτών αλλά και κάθε μιας ξεχωριστά μπορεί κανείς να δει την κινηματογραφική γλώσσα του Αντονιόνι και την τεράστια κληρονομιά του. Η τριλογία από μόνη της είναι ένα κινηματογραφικό συμβάν, η εισβολή ενός νέου είδους σινεμά: Άδεια πλάνα, η αίσθηση της αλλοτρίωσης, ο χώρος που δίνεται στον χώρο όχι ως τοπίο ή σκηνικό αλλά ως ήρωα (ας επισκεφτούμε ξανά το φινάλε της Έκλειψης..)
του Παναγιώτη Τσερόλα
 
Οι νεορεαλιστές εστίασαν στον χώρο και τον χρόνο, όπου για τα υποκείμενα υπήρχε είτε η μοίρα (Βισκόντι) είτε έστω η συνάρτηση της πολιτικής τους τοποθέτησης ως καθοριστικό παράγοντα της μοίρας τους (Παζολίνι, αργότερα και ενώ αποδομεί τον πρώιμο νεορεαλισμό). Ο Αντονιόνι έστρεψε την κάμερά του σε κοντινά, αλλά προσπάθησε να εισχωρήσει και βαθύτερα, αλλάζοντας την εστίαση: Η αφετηρία του Αντονιόνι ήταν το υποκείμενο  και όχι το ιστορικό πλαίσιο. Επιπλέον, την ώρα που οι νεορεαλιστές αποδόμησαν βίαια όλες τις σταθερές της μεταπολεμικής ευφορίας του ‘’οικονομικού θαύματος’’ βγάζοντας παράθυρο προς τους μη έχοντες, ο Αντονιόνι αποδόμησε τους ίδιους τους έχοντες, δημιουργώντας μια κλειδαρότρυπα στην συναισθηματική τους κενότητα και αλλοτρίωση, κυρίως μέσα από το φίλτρο των διαφυλετικών σχέσεων και του έρωτα.
του Παναγιώτη Τσερόλα
του Παναγιώτη ΤσερόλαΤο αβέβαιο και διφορούμενο που χαρακτηρίζει τα έργα του Αντονιόνι οφείλεται και στην καινοτόμα αλχημεία της οπτικής του: Ο μαθηματικός χρόνος (ρεαλισμός) συναντά τον εσωτερικό, ψυχολογικό χρόνο αλληλεπίδρασης- σε αφετηριακό επίπεδο τα πάντα είναι προφανή, χώρος και χρόνος και πλαίσιο, η παρεμβολή ωστόσο της υποκειμενικότητας ανασυνθέτει τα στεγανά της αφήγησης. Ο Αντονιόνι επένδυσε, ίσως καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο, στην αποδιάρθρωση της αφήγησης ως γραμμική αλληλουχία σκηνών, αλλά στην ατμόσφαιρα που δεν έρχεται μέσα από τους διαλόγους αλλά από το κλινικά μελετημένο μέτρημα των σκηνών, τις εικόνες, τα τοπία, τις κινήσεις του σώματος. Τα γυμνά βράχια της εξαφάνισης, οι πειραματισμοί του με το χρώμα της Κόκκινης Ερήμου, η αγωνία του Τζακ Νίκολσον στην έρημο του Ρεπόρτερ εκφράζουν χωρίς λόγια έννοιες και θεματικές που δεν θα μπορούσαν να αποτυπωθούν με μια παλιάς κοπής θεατρικότητα. Ακόμα και οι αργοί ρυθμοί του φαίνεται να υπακούν το μέτρο μιας αόρατης ορχήστρας: Ο Αντονιόνι δεν εγκαταλείπει τους ηθοποιούς του μετά από κάποια σκηνή κομβική- αντίθετα, τους ακολουθεί για αρκετή ώρα, δεν τους αφήνει μόνους τους, αφήνει τον εσωτερικό χρόνο να κινηθεί σύγχρονα με τον μαθηματικό. Το μεταπολεμικό αστικό τοπίο (και οι μεταμορφώσεις του) θα παίξουν ταυτόχρονα κομβικό ρόλο στην διαμόρφωση κάθε κάδρου του. Ο Αντονιόνι τελικά δεν δείχνει ‘’άλλον ένα’’ επιδραστικό τρόπο να κάνει κανείς σινεμά, δείχνει ένα επιδραστικό σινεμά καθαυτό, σπάζοντας στο πέρασμά του πολλές συμβάσεις.
Το ‘’οικονομικό θαύμα’’ και οι διακοπές αναψυχής της ‘’Περιπέτειας’’ θα απογυμνώσουν την συναισθηματική αποξένωση. Το ίδιο κέντρο θα μεταφερθεί στο Μιλάνο και τις δεξιώσεις των εχόντων, ενώ ο Αντονιόνι θα γίνει ακόμα πιο διεισδυτικός στην Έκλειψη καθώς θα εντοπίσει τις ρίζες της αλλοτρίωσης στο χρήμα και θα ορίσει την αγοραστική ‘’δύναμη’’ ως θεμέλιο της έκλειψης αισθημάτων και ανθρωπιάς. Συνεχίζοντας στην ‘’Κόκκινη Έρημο’’ ο Αντονιόνι θα ρίξει μια κλεφτή ματιά μπροστά από την εποχή του, θέτοντας περισσότερες ακόμα πτυχές στην προβληματική του: Η σχέση ανθρώπου-περιβάλλον, η εκκολαπτόμενη αντίθεση βιομηχανικού-φυσικού κόσμου θα ολοκληρώσουν μια ενότητα έργων/φιλοσοφικού στοχασμού, που θα αποδοθεί μέσα από την σύνθεση σεμιναριακών σεκανς μιας πραγματικής ιδοφυίας.του Παναγιώτη Τσερόλα
Η mainstream πρωτοπορία
του Παναγιώτη Τσερόλα
Η συγκεκριμένη περίοδος δημιουργίας του Αντονιόνι (1966 – 1975) πολλές φορές απαντά ως ‘’κοσμοπολίτικη’’ καθώς για πρώτη φορά φεύγει από τα σύνορα (γεωγραφικά, γλωσσικά, νοηματικά) της Ιταλίας και συναντιέται με κινήματα, ήχους και εικόνες από όλο τον κόσμο. Στην πραγματικότητα, όλες οι προβληματικές του πάνω στην ιδιαίτερη θέση του υποκειμένου και την συναισθηματική του αλλοτρίωση παραμένουν το κέντρο αναφοράς. Από την άλλη όμως, το Blowup (1966) δεν θα προκαλέσει ούτε σύγχυση ούτε γέλιο: Αντίθετα, θα προκαλέσει εμπορική επιτυχία για ένα σκηνοθέτη ‘’δύστροπο, δύσκολο, αργό και σκυθρωπό’’. Η τομή αυτή θα λάβει χώρα και χάρη στην προσέγγιση ιδιαίτερων ‘’λεπτομερειών’’ (βλ. Βερούσκα, Yardbirds, swinging London) και χάρη στην γλώσσα αλλά και χάρη στην εξέλιξη της κινηματογραφικής του γλώσσας. Ωστόσο, όπως η Άννα δεν βρέθηκε ποτέ, έτσι και εδώ δεν θα μάθουμε ποτέ αν τελικά έγινε ο φόνος που αναζητά ο νεαρός (και κενός) φωτογράφος του Chris Hemmings.
Στην συνέχεια της επιτυχίας του, ο Αντονιόνι θα χαρίσει γενναιόδωρα σκηνές ανθολογίας (το τέλος του Zabriskie Point) αφού συναντήσει το κίνημα των χίπις και της αμερικάνικης νεανικής ριζοσπαστικότητας, θα ταξιδέψει για να κινηματογραφήσει την Κίνα του Μάο και θα δώσει την καλύτερη ίσως ερμηνεία του Jack Nicholson μαζί με ένα ιστορικό, αριστουργηματικό επτάλεπτο travelling (Επάγγελμα: Ρεπόρτερ (1975)) που άλλαξε από μόνο του σχεδόν την ιστορία του σινεμά. Επιμένοντας προσωποκεντρικά, είτε στην σχέση του ατόμου με την πραγματικότητα, είτε στην δυτική απεικόνιση της ‘’ταυτότητας’’, είτε εξετάζοντας τα όρια της προσωπικής ελευθερίας, θα επιμείνει στους ελλειπτικούς διαλόγους και το διφορούμενο και θα βελτιώσει ακόμα περισσότερο την ιδιαίτερη σχέση του μεταβαλλόμενου αστικού τοπίου με το υποκείμενό του (το Λονδίνο του Blowup είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα).
Ταυτόχρονα, θα τελειοποιήσει και πολλές όψεις του προσωπικού του στυλ: Στο Επάγγελμα: Ρεπόρτερ (όπου επιστρέφει στις πιο γνώριμες θεματικές του μετά την πολύ πετυχημένη συνάντησή του με την pop κουλτούρα της εποχής) οι διάλογοι είναι σχεδόν τυπικοί ενώ ο υποβλητικά αργός ρυθμός αφήνει μόνο την ατμόσφαιρα να διηγείται, σε μια ταινία που θα μπορούσε κάλλιστα να θεωρηθεί η Αντονιονική όψη των road movies. Επιπλέον, η αναπαράσταση των 60’s στο Λονδίνο αλλά και των 70’s στην Αμερική θα λάβει χώρα μέσα από χρώματα, ρούχα, ήχους (το soundtrack του Zabriskie Point είναι ένα κομψοτέχνημα που μεταξύ άλλων περιλαμβάνει Pink Floyd, Rolling Stones, Grateful Dead κ.α.) και προσεγμένα πλάνα, κάνοντας τις ταινίες αντιπροσωπευτικές μιας ολόκληρης εποχής και της κουλτούρας της.
του Παναγιώτη Τσερόλα
Σε διαρκή αναζήτηση, ο Αντονιόνι θα πειραματιστεί με το νεοεισελθών video (Το μυστήριο του Όμπερβαλντ(1980)) και θα επιστρέψει στα γνώριμα τοπία της αλλοτριωμένης επικοινωνίας (Η ταυτότητα μιας Γυναίκας, (1982)) όπως και στην Ιταλία. Σε αυτή τη φάση οι ταινίες είναι λίγο αβέβαιες και σε αναζήτηση της δικής τους ταυτότητας. Επιπλέον, ο Αντονιόνι θα χτυπηθεί από εγκεφαλικό επεισόδιο το οποίο θα τον ταλαιπωρήσει για περίπου 20 χρόνια, μέχρι το θάνατό του το 2007.
Η κληρονομιά
Μεταξύ των επιρροών του συναντά κανείς από τον Brian de Palma και τον Woody Allen μέχρι τα ποιητικά πλάνα του Θόδωρου Αγγελόπουλου (ο σεναριογράφος Τονίνο Γκουέρα, συνεργάτης του Αντονιόνι θα συνεργαστεί στενά και με τον Αγγελόπουλο). Ο προσωποκεντρισμός του Αντονιόνι δεν θα πρέπει να συγχέεται με τον ατομοκεντρισμό του αμερικάνικου κινηματογράφου- η αποδόμηση του υποκειμένου, κυρίως του μεσοαστικού, δεν έχει τον σκληρό, αυστηρό και τελικά ποιητικό κοινωνικό σχόλιο που μπορεί να είχε ο Παζολίνι, αλλά έθεσε ερωτήματα που παραμένουν μέχρι και σήμερα πεδία στοχασμού και αναζήτησης. Το κυρίοτερο- εφήυρε νέους γλωσσικούς κώδικες και οπτική σε ένα μέσο που επαναθεμελιωνόταν με γοργούς ρυθμούς, με την ενότητα του έργου του να αντέχει στο χρόνο.  
Σε μια κρίσιμη μάλιστα καμπή, στα όρια μιας καλπάζουσας ανάπτυξης του τεχνικού μέσου και της πάντα διαρκούς συζήτησης για τα χαρακτηριστικά της σύγχρονης κινηματογραφικής γλώσσας, το ερώτημα για την Άννα παραμένει εξαιρετικά επίκαιρο.

του Παναγιώτη Τσερόλα

Πέμπτη, 11 Σεπτεμβρίου 2014

Τα 9 χαρακτηριστικά ενός σπουδαίου Δασκάλου

 
Τι κάνει έναν δάσκαλο δυνατό;
Τι διαφοροποιεί τον καλό δάσκαλο από τους υπόλοιπους; Δεν υπάρχει συγκεκριμένη απάντηση στη λύση αυτού του αινίγματος και στην καλύτερη περίπτωση οι απαντήσεις είναι συγκεχυμένες. Στη συνέχεια παρατίθεται λίστα με τα βασικά χαρακτηριστικά, που μερικά μπορεί να μας είναι γνωστά, αλλά τα περισσότερα δεν γίνονται εύκολα ορατά. Ας ρίξουμε λοιπόν μια ματιά σε αυτά που κάνουν τη διαφορά.
AnnaPappa_icon4
 Η αυτοπεποίθηση του δασκάλου
Η αυτοπεποίθηση κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας σημαίνει πολλά πράγματα. Σημαίνει εμπιστοσύνη στις επιστημονικές του γνώσεις, αλλά και αυτογνωσία ότι ο τρόπος που διδάσκει δεν υστερεί. Η αυτοπεποίθηση κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας προκύπτει από την άριστη γνώση του αντικειμένου που διδάσκει, ενώ ο τρόπος διδασκαλίας είναι καθαρά θέμα ταλέντου και προσωπικής ικανότητας.
 Οι εμπειρίες της ζωής του
Όταν ο δάσκαλος έχει επί πλέον εμπειρίες που αποκτήθηκαν έξω από το σχολείο και έξω από το αντικείμενο των σπουδών του τότε κρατά ένα χρήσιμο εργαλείο μάθησης που τον διευκολύνει να δώσει άλλη προοπτική στο επίπεδο της τάξης του. Ο δάσκαλος που έχει ταξιδέψει, που εργάστηκε σε άλλες εργασίες, που συμμετείχε σε αθλήματα υψηλού επιπέδου, που βίωσε εμπειρίες διαφορετικές, εμβολιάζει το λειτούργημά του με άλλες, υψηλότερες, προοπτικές. Από την κατανόηση της σπουδαιότητας που έχει η συνεργασία και η ομαδική εργασία μέχρι την εμφύσηση της ευγενούς άμιλλας και πλήθος άλλων. Δάσκαλοι που δαπάνησαν σημαντικό χρόνο και κόπο σε εναλλακτικές δραστηριότητες, μπαίνουν στην τάξη με την ακλόνητη πεποίθηση ότι το σχολείο πρέπει να ταυτίζεται με την ευρύτερη εικόνα της κοινωνίας.
 Η κατανόηση των κινήτρων του κάθε μαθητή
Όπως ο κάθε μαθητής έχει ένα προσωπικό σύνολο ενδιαφερόντων, έτσι έχει και ένα προσωπικό σύνολο κινήτρων. Οι περισσότεροι μαθητές, μέσα σε μία τυπική τάξη, πράγματι, συμβιβάζουν τα κίνητρα με τα ενδιαφέροντα. Μερικοί, ευτυχώς λίγοι, εμφορούνται από κίνητρα που δεν έχουν σχέση με το σχολείο, αλλά με κύκλους εκτός σχολείου, που τους καθιστούν αδιάφορους για τα σχολικά δρώμενα. Οι μαθητές αυτοί διατρέχουν ορατό κίνδυνο ολικής αποκοπής από την σχολική ζωή και εμπλοκής σε καθαρά εξωσχολικές δραστηριότητες. Εδώ υπεισέρχεται ο ρόλος του χαρισματικού δασκάλου, που καταφέρνει να επανεντάξει τον μαθητή, κάνοντάς τον να βρει ενδιαφέροντα εκεί που, μέχρι σήμερα, δεν έβρισκε. Ο χαρισματικός δάσκαλος έχει τον τρόπο να αλλάξει τα κίνητρα ενός τέτοιου μαθητή με άλλα, που μέχρι τώρα δεν τον ενδιέφεραν.
AnnaPappa_icon5
 Είναι όλοι οι δάσκαλοι ειλικρινείς;
Είναι όλοι οι δάσκαλοι ειλικρινείς; Αλλά ας προχωρήσουμε πίσω από την κοινοτυπία, στο τι πραγματικά σημαίνει αυτό. Μερικοί δάσκαλοι διακατέχονται από αβεβαιότητα και αισθάνονται διαρκώς επισφαλείς. Οι δάσκαλοι αυτοί δαπανούν τεράστια ποσά ενέργειας, κάνουν τεράστιες προσπάθειες για να αποκρύψουν κάτι που τους απασχολεί και τους αναστατώνει. Γιατί; Γιατί μερικοί δάσκαλοι παραδέχονται, απολογητικά, ότι «δεν έχω ιδέα ποια είναι η απάντηση στην ερώτησή σου» ενώ άλλοι, που είναι στενά συνδεδεμένοι με τους μαθητές τους, δεν φοβούνται να δείξουν τα συναισθήματά τους μέσα στην σχολική αίθουσα, ούτε έχουν ενδοιασμούς να παραδεχτούν ότι δεν είναι κινητές αποθήκες γνώσεων; Φυσικά κανένας δεν θέλει να φαίνεται ανεπαρκής στην τάξη. Αλλά τι καλύτερο από το να παραδεχτεί ότι «δεν ξέρω, πραγματικά δεν ξέρω, αλλά μπορούμε όλοι μαζί να βρούμε την απάντηση». Ο δεύτερος, ο ειλικρινής, έχει το χαρακτηριστικό του σπουδαίου δασκάλου.
 Είναι τεχνολογικά επαρκής;
Για το θέμα αυτό έχει παλαιότερα χυθεί πολύ μελάνι και σήμερα άφθονα pixels. Σήμερα η παραδοχή ότι «δεν είμαι καλός στη χρήση υπολογιστή» μοιάζει με ομολογία ανικανότητας. Πως είναι δυνατόν, όταν η πλειοψηφία των μαθητών έχει ήδη σημαντική ευχέρεια στη χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας, να μην έχει ο δάσκαλος; Η υπόσχεσή του ότι «είμαι πρόθυμος να μάθω» δεν πείθει ούτε τον ίδιο. Το έτος 2013 ο ανεπαρκής τεχνολογικά δάσκαλος είναι αναλφάβητος και δεν συμπληρώνει τα βασικά χαρακτηριστικά του επαγγέλματός του, όπως επιτάσσουν οι καιροί και το συμφέρον των μαθητών του.
AnnaPappa_icon1
 Η συνεχής προσπάθεια
Ο δάσκαλος διδάσκει στους μαθητές του την υπευθυνότητα. Η υπευθυνότητα είναι βασικό μήνυμα που πρέπει να περάσει στα παιδιά. Ο δάσκαλος παρακινεί τους μαθητές να πειραματίζονται, να ρισκάρουν και ας αποτυγχάνουν. Η αποτυχία και η ανάληψη ρίσκου, είναι σημαντικοί παράγοντες μάθησης. Δεν έχει σημασία η επιτυχία ή η αποτυχία όσο έχει το ίδιο το εγχείρημα. Η αποτυχία και η, στη συνέχεια, επιτυχημένη προσπάθεια θα μείνει αξέχαστη από τα παιδιά και θα χαρακτηρίζει την υπόλοιπη ζωή τους. Το εκκολαπτήριο της υπευθυνότητας και της επιτυχίας, είναι πολλές φορές οι συνεχείς αποτυχίες.
 Η εστίαση σε σημαντικά πράγματα
Ο καθημερινός δάσκαλος δεν αναλίσκεται προσπαθώντας να διορθώσει αυτά που σε μόνιμη βάση δεν λειτουργούν. Αυτά τα διορθώνουν οι σχολικοί σύμβουλοι. Ο καθημερινός δάσκαλος πρέπει να κατανοήσει ότι η καθημερινή αποδοτική και αποτελεσματική εργασία και η επαναλαμβανόμενη στοχοθεσία δίνει ζωή στη σχολική καθημερινότητα, ανατροφοδοτεί τη μάθηση και δίνει ζωντάνια στη σχολική τάξη. Εξαφανίζει την αποτελμάτωση που είναι βασανιστική και αποκρουστική στα παιδιά. Συνδέοντας τη μάθηση με τα ενδιαφέροντα των μαθητών και τις ανάγκες τους επιτυγχάνει τον καλύτερο τρόπο μάθησης. Η «ουσία του πράγματος» για μία εξασφαλισμένη μάθηση είναι η εστίαση σε σημαντικά, για τους μαθητές, πράγματα.
 Ο δάσκαλος δεν ανησυχεί για το τι λένε οι ανώτεροί του
AnnaPappa_icon2Το γνώρισμα αυτό του δασκάλου είναι συνδεδεμένο με τα περισσότερα που παρατέθηκαν προηγουμένως. Οι ταλαντούχοι δάσκαλοι, αυτοί με μεγάλο ειδικό βάρος, κάνουν τη δουλειά τους χωρίς καθόλου να ανησυχούν «για το τι θα πουν οι προϊστάμενοί τους». Βελτιώνονται μόνοι τους διορθώνοντας τα λάθη τους. Και το κάνουν με τρόπο που δεν γίνεται αντιληπτός από τα παιδιά ώστε να χαθεί ο ενθουσιασμός τους.
Οι ταλαντούχοι δάσκαλοι γνωρίζουν, από ένστικτο, ότι η μάθηση δεν είναι μία δραστηριότητα εμποτισμένη με «υπερβολικό νοικοκύρεμα». Γνωρίζουν καλά ότι η τήρηση, σε καθημερινή βάση, άκαμπτων κανόνων σκοτώνει τη φυσική περιέργεια, το πάθος και τον αυθορμητισμό που χαρακτηρίζει τα παιδιά.
Εάν καθημερινά ανησυχούμε για το τι θα πει ο «από πάνω μας» αποστραγγίζουμε την εργασία μας και περιορίζουμε την απόδοσή μας όπως ακριβώς συμβαίνει σε κάθε επάγγελμα.
 Η παιγνιώδης ατμόσφαιρα
Ο σπουδαίος δάσκαλος γνωρίζει άριστα τη σημασία του παιχνιδιού στη ψυχοπνευματική ανάπτυξη του παιδιού. Γνωρίζει ότι το παιχνίδι είναι το καλύτερο εργαλείο μάθησης. Η πιο σοβαρή στιγμή για ένα παιδί είναι εκείνη που παίζει. Το παιδί είναι το ίδιο σοβαρό ακόμη και όταν παίζει αστεία παιγνίδια. Συνεπώς μία παιγνιώδης νότα στη σχολική αίθουσα, στη διδασκαλία και στη σχολική καθημερινότητα συμβάλλει τα μέγιστα στην προσοχή, στην αποδοχή και στην αποδοτική μάθηση.
Ο άνθρωπος ανέπτυξε τον πολιτισμό του κυριολεκτικά παίζοντας και μόνον. Αν το συνειδητοποιήσουμε αυτό, θα μπορέσουμε να κατανοήσουμε ότι το παιχνίδι είναι για τον άνθρωπο και για το παιδί ιδιαίτερα τόσο πρωταρχική ανάγκη, όσο η τροφή.
Παιδί, παιχνίδι, παιδεία είναι τρεις λέξεις που συνεπάγεται η μία την άλλη. Οι φιλόσοφοι στην αρχαία Ελλάδα, που είχαν αντιληφτεί πλήρως τη σημασία του παιχνιδιού στην κοινωνικοποίηση, στη διαμόρφωση και στη μάθηση του παιδιού επιδοκίμαζαν την χρησιμότητά του και μάλιστα ο Πλάτων έλεγε: ‘’ Έλληνες αεί παίδες εστέ ’’, Έλληνες μείνετε παιδιά για πάντα…
AnnaPappa_icon3
(βασισμένο στο άρθρο 8 Characteristics Of A Great Teacher)
Άννα Παππά
Δασκάλα, συγγραφέας παιδαγωγικών βιβλίων


Δευτέρα, 8 Σεπτεμβρίου 2014

Ηθική νοημοσύνη, το επίκτητο χάρισμα


Ηθική νοημοσύνη, το επίκτητο χάρισμα
Τι είναι ηθική νοημοσύνη; Είναι απαραίτητη στη σημερινή εποχή; Τι κοινωνία δημιουργεί;

Είναι η αρετή που μας μαθαίνει να κάνουμε όλα αυτά που οφείλουμε και όχι αυτά που μας αρέσει να κάνουμε. 
Ηθική νοημοσύνη είναι η ικανότητα να ξεχωρίζεις το καλό απ’ το κακό, αλλά και να σέβεσαι τις αξίες των άλλων. Με άλλα λόγια, το καλύτερο δώρο που μπορούμε να κάνουμε σ ένα παιδί. 
Υπάρχουν πολλοί και διάφοροι τύποι νοημοσύνης. Κάποιοι άνθρωποι έχουν το χάρισμα της μαθηματικής και φιλοσοφικής σκέψης, όπως ο Άλμπερτ Αϊνστάιν ή ο Μπιλ Γκέιτζ. Κάποιοι άλλοι είναι συναισθηματικά προικισμένοι, για παράδειγμα οι μεγάλοι συγγραφείς, όπως ο Τζον Στάινμπεκ και η Άιρις Μέρντοχ, άνθρωποι δηλαδή που μπορούν να αποτυπώσουν ή να μεταφέρουν το συναίσθημά τους στο ευρύ κοινό. 
Επίσης, υπάρχει η πρακτική νοημοσύνη. Είναι οι άνθρωποι που δίνουν λύσεις σε προβλήματα, μπορούν να φτιάξουν ένα αυτοκίνητο, να δώσουν λύση όταν πλημμυρίσει το υπόγειο ή να λύσουν εύκολα μια εξίσωση. Επιπλέον, υπάρχει και η αισθητική νοημοσύνη, αυτή που διαθέτουν οι καλλιτέχνες, οι ζωγράφοι και οι μουσικοί. Κάποιες φορές, ιδιαίτερα στους μουσικούς και στους συνθέτες, η ευφυΐα αυτή συνδυάζεται με μαθηματική ευφυΐα. 
Τέλος, υπάρχει κι ένα άλλο είδος ευφυΐας, ίσως το λιγότερο γνωστό, η λεγόμενη ηθική νοημοσύνη. Πρόκειται για το είδος εκείνο της εξυπνάδας που συνδυάζει τη δύναμη του χαρακτήρα με την ορθή κρίση, δύο προσόντα που συνήθως απαξιώνουμε γιατί δεν τα θεωρούμε και τόσο σημαντικά. Είναι η αρετή που μας μαθαίνει να κάνουμε όλα αυτά που οφείλουμε και όχι αυτά που μας αρέσει να κάνουμε.

Τι είναι η ηθική νοημοσύνη;
Ο καθηγητής του Χάρβαρντ Robert Coles στο βιβλίο του The Moral Intelligence Of Children (Η ηθική νοημοσύνη των παιδιών) διατυπώνει την άποψη ότι τα παιδιά χρειάζονται κάτι περισσότερο από επιτυχία στις σπουδές τους και από την ικανότητα να τα πηγαίνουν καλά με τους άλλους για μια ικανοποιητική ζωή.
Χρειάζονται συνείδηση, δηλαδή την ικανότητα να ερμηνεύουν αυτά που νιώθουν και να είναι σίγουρα γι’ αυτά που ξέρουν. Τα παιδιά με αναπτυγμένη την ηθική νοημοσύνη βιώνουν συναισθηματική ασφάλεια επειδή εμπιστεύονται την εσωτερική αίσθηση που διαθέτουν για να διακρίνουν το σωστό απ’ το λάθος, το καλό απ’ το κακό. Αυτό είναι που τα βοηθάει να αισθάνονται ισχυρούς δεσμούς με τους άλλους ανθρώπους, όπως με την οικογένεια, τους φίλους ή τους συμμαθητές τους.

Οι επτά βασικές αρετές της ηθικής νοημοσύνης
Στο βιβλίο Building Moral Intelligence (Χτίζοντας την Ηθική Νοημοσύνη) ο καθηγητής Dr Michele Borba και συγγραφέας του βιβλίου δίνει ένα σαφές πλάνο για το πώς μπορούμε να διδάξουμε στα παιδιά τις αρετές της ηθικής νοημοσύνης. Αυτές λοιπόν είναι επτά και καθεμία μπορεί να διδαχτεί με συγκεκριμένους τρόπους.

Ενσυναίσθηση:
Είναι η ικανότητα να μπορούμε να αναγνωρίσουμε τα συναισθήματα και τις ανάγκες των άλλων.
Για να την αποκτήσει το παιδί θα πρέπει να το βοηθήσουμε να καλλιεργήσει την ευαισθησία του, να εμπλουτίσει το λεξιλόγιό του, αλλά και να του δείξουμε τον τρόπο να αναγνωρίζει τα συναισθήματα των άλλων.

Συνείδηση:
Είναι η ικανότητα να αναγνωρίζεις το σωστό και να μπορείς να το κάνεις.
Πρέπει να δημιουργήσουμε τις συνθήκες για ηθική ανάπτυξη στην οικογένεια, να διδάξουμε στο παιδί να ξεχωρίζει το καλό απ’ το κακό και να ενισχύσουμε την ηθική του ανάπτυξη (να βοηθάει, για παράδειγμα, όσους έχουν ανάγκη).

Αυτοέλεγχος:
Είναι η ικανότητα να ελέγχουμε τις σκέψεις και τις πράξεις μας και να λειτουργούμε με τον τρόπο που έχουμε μάθει πως είναι ο σωστός.
Καλό είναι να διδάξουμε ως προτεραιότητα την αρετή της αυτοπειθαρχίας. Επίσης, να μάθουμε στο παιδί να θέτει στόχους και να βάζει τα δυνατά του για να τους πραγματοποιήσει.

Σεβασμός:
Είναι το να δείχνεις πως εκτιμάς τους άλλους φροντίζοντάς τους, αλλά και μιλώντας τους με πολιτισμένο τρόπο.
Για να βοηθήσουμε το παιδί θα πρέπει να του διδάξουμε το σεβασμό αφού πρώτα το… σεβαστούμε. Πρέπει επίσης να του μάθουμε την αρετή της ευγένειας δίνοντας έμφαση στους καλούς τρόπους. Είναι ένα εφόδιο που θα έχει για όλη του τη ζωή.

Καλοσύνη:
Το να νοιάζεσαι για την ευημερία και τα αισθήματα των άλλων.
Διδάσκοντας στα παιδιά την αξία της καλοσύνης, αλλά και μαθαίνοντάς τα να επαναστατούν στη φτώχεια και στη μιζέρια τα εισάγουμε στη δύσκολη αξία της καλοσύνης.

Ανεκτικότητα:
Το να σέβεσαι τις αξίες και τα δικαιώματα όλων των ανθρώπων ακόμη κι αν διαφωνείς με τα πιστεύω τους.
Από πολύ νωρίς τα μικρά παιδιά πρέπει να μάθουν και να τους γίνει συνείδηση πως όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι, ανεξαρτήτως χρώματος, καταγωγής, θρησκείας ή εμφάνισης.

Δικαιοσύνη:
Το να διαλέγεις την ανοιχτόμυαλη συμπεριφορά και να συμπεριφέρεσαι δίκαια στους άλλους.
Μάθετε στο παιδί σας τι είναι δικαιοσύνη, διδάξτε του να συμπεριφέρεται δίκαια καθώς και τους τρόπους να αντιδρά στο άδικο.

Πώς θα χτίσετε την ηθική νοημοσύνη του παιδιού
Μια άλλη επίσης ενδιαφέρουσα άποψη για την ηθική νοημοσύνη είναι αυτή της αμερικανίδας ψυχολόγου και ειδικής σε θέματα ανατροφής Mimi Doe. «Η διανοητική και η συναισθηματική αντίληψη είναι σημαντικές», λέει η ψυχολόγος «στην ερώτηση όμως για το τι μετράει περισσότερο, το μυαλό ή η καρδιά, συνήθως ξεχνάμε την ψυχή. 
Και αυτή είναι που έχει τη μεγαλύτερη επίδραση στη διαμόρφωση της προσωπικότητας ενός παιδιού». Μέσω της ιστοσελίδας της για την πνευματική ανατροφή των παιδιών, η Ντο παρέχει συμβουλές και υποστήριξη στους γονείς που θέλουν να αναθρέψουν ηθικά τα παιδιά τους.

Να σκέφτεστε θετικά
Τα παιδιά ανταποκρίνονται πάντα στις υψηλές ή χαμηλές προσδοκίες των γονιών τους, γι’ αυτό τοποθετήστε τον πήχη ψηλά. Να εμπιστεύεστε τις επιλογές του παιδιού σας. Προτιμήστε να πιστεύετε ότι θα κάνει το σωστό και όχι το λάθος. Και περιμένετε από αυτό να δείχνει σεβασμό σε σας, στους άλλους και στον εαυτό του. Πάνω απ’ όλα, όμως, να πιστεύετε ότι θα έχει μια ευτυχισμένη ζωή. 
Αποφεύγετε να διαβάζετε δυσάρεστες έρευνες και να φοβάστε διαρκώς για το μέλλον του. Στην εποχή του υλισμού και της «τοξικής παιδικής ηλικίας» είναι εύκολο να μας κατακλύσει ο φόβος ότι οι ζωές των παιδιών μας πήγαν στραβά με κάποιον τρόπο. Κι όμως, η παιδική ηλικία μπορεί να είναι ακόμα μια περίοδος διασκέδασης και αθωότητας και να έχει πολλά ηλιόλουστα απογεύματα με παιχνίδια στην πλατεία.

Μάθετε να ζείτε τη στιγμή
«Τα παιδιά το καταλαβαίνουν όταν δεν είστε πραγματικά συγκεντρωμένοι σε αυτά», μας λέει η Ντο. Η αφηρημάδα και η συνεχής έγνοια για άλλα πράγματα εκλαμβάνεται από εκείνα ως αδιαφορία. Όπως χαρακτηριστικά είπε ένα τετράχρονο παιδί: «Μαμά, μπορείς να με ακούσεις με το μπροστινό μέρος του προσώπου σου;» Το πιο σημαντικό πράγμα λοιπόν που μπορείτε να διαθέσετε στο παιδί σας είναι ο χρόνος σας. 
Και αν αφιερώσετε χρόνο, θα μπορέσετε να χαλαρώσετε και να απολαύσετε τη στιγμή. Πολύ συχνά, πολύτιμες στιγμές μάς προσπερνούν γιατί είμαστε πολύ απασχολημένοι για να τις διακρίνουμε ή ανησυχούμε για κάτι που έχει ήδη περάσει ή μας απασχολεί κάτι άλλο που μπορεί να συμβεί ή και να μη συμβεί. Αντ’ αυτού, δοκιμάστε να αφιερώσετε όλη σας την προσοχή στο παρόν.

Κατεβάστε ταχύτητα
Αυτό είναι πολύ σημαντικό αν θέλετε να απολαύσετε τις ώρες που περνάτε με τα παιδιά σας. Αναπτύξτε δομές και υιοθετήστε συνήθειες στη ζωή σας που να δίνουν και σε σας και σε εκείνα χώρο να αναπνεύσετε. 
Για παράδειγμα, ξεκινήστε δέκα λεπτά νωρίτερα για το ραντεβού με το γιατρό, για να μπορέσετε να περπατήσετε με το παιδί στο πάρκο που βρίσκεται στο δρόμο για το ιατρείο και να σταματήσετε για να μυρίσετε τα λουλούδια. Αυτά τα μικρά πράγματα είναι που βοηθούν τα παιδιά να καλλιεργήσουν τον ψυχισμό τους και τα κάνει να αισθάνονται ότι ζουν σε έναν θαυμαστό κόσμο.

Να επιβραβεύετε και τη συλλογική προσπάθεια
Παρακολουθείτε το παιδί σας που παίζει ποδόσφαιρο. Στο τέλος του αγώνα τρέχει προς το μέρος σας ζητώντας την επιβράβευση. Εσείς του λέτε: (α) «Ουάου! Ήσουν με διαφορά ο καλύτερος παίκτης στο γήπεδο. Είσαι πραγματικά εκπληκτικός» ή (β) «Τι καταπληκτική ομάδα που έχετε, όλοι σας δουλέψατε έξοχα. Ήταν ένα συναρπαστικό παιχνίδι». 
Όλοι μπαίνουμε στον πειρασμό να υιοθετήσουμε την πρώτη επιλογή επειδή τα παιδιά λατρεύουν τους επαίνους και διψούν για την αποδοχή των γονιών τους. Καλύτερα όμως να επιλέξετε τη δεύτερη. «Υπενθυμίζοντας στο παιδί ότι είναι μέρος ενός συνόλου -σε αυτή την περίπτωση μιας ποδοσφαιρικής ομάδας- αποκτά την αίσθηση ότι συνυπάρχει δημιουργικά και σε σχέσεις εξάρτησης με τους άλλους ανθρώπους. Αυτό είναι στοιχείο-κλειδί για την ανάπτυξη μιας υγιούς συνείδησης», λέει η ψυχολόγος.

Γίνετε χαρούμενοι
Πριν αρχίσετε να ανησυχείτε για την ευτυχία του παιδιού σας, χρειάζεται πρώτα να αναζητήσετε τη δική σας. Τα παιδιά μπορούν να δουν πέρα από τα ψεύτικα χαμόγελα. Αν εκτιμάτε τον εαυτό σας, το παιδί σας θα το νιώσει και αυτό θα είναι ένα από τα πιο πολύτιμα μαθήματα ζωής. Η Μίμι Ντο μιλά για ένα δίλημμα που αντιμετώπισε κάποιο Σάββατο πρωί, όταν δεν μπορούσε να αποφασίσει αν θα πήγαινε στο μάθημα της γιόγκα (η «εγωιστική» επιλογή) ή αν θα έμενε στο σπίτι για να περάσει λίγο ποιοτικό χρόνο παρέα με τα παιδιά της (η επιλογή της «καλής μητέρας»). 
Τελικά, αποφάσισε η μικρή της κόρη για εκείνη: «Μου είπε να πάω επειδή μετά το μάθημα της γιόγκα είμαι καλύτερος άνθρωπος και πιο καλή παρέα», θυμάται η Ντο. Όταν είστε χαρούμενοι και χαλαροί, αντανακλάτε θετική ενέργεια. Είναι μεταδοτική. Μην προσποιείστε ότι είστε οι τέλειοι γονείς, απλώς να είστε χαρούμενοι. Τόσο απλά.

Βρείτε την ψυχή σας
Δεν χρειάζεστε την επίσημη θρησκεία για να έρθετε σε επαφή με την ψυχή σας. «Λαμβάνω συνεχώς γράμματα από γονείς που λένε ότι έχουν ανάγκη και πραγματικά διψάνε να μεγαλώσουν τα παιδιά τους σε ένα πνευματικό σπίτι, αλλά δεν ξέρουν πώς να το κάνουν, επειδή έχουν απομακρυνθεί από την οργανωμένη θρησκεία», εξηγεί η Ντο. «Ωστόσο, η πνευματικότητα έρχεται από μέσα μας. Είναι το να έρθουμε σε επαφή με την εσώτερη αίσθηση του θαυμασμού και της χαράς και με το τι σημαίνει να είμαστε σε επαφή με τους άλλους ανθρώπους».

Κάνετε τα πιστεύω σας πράξεις
«Τα παιδιά είναι άγρυπνοι φρουροί της ηθικής των μεγάλων –ή της έλλειψής της», επισημαίνει ο καθηγητής Ρόμπερτ Κόουλς. «Ένα παιδί θα ψάξει για ενδείξεις σχετικά με το πώς πρέπει να συμπεριφέρεται και σίγουρα θα βρει πολλές από τον τρόπο με τον οποίο εμείς οι γονείς ζούμε τη ζωή μας». Με άλλα λόγια, μη μένετε στα λόγια. Κάνετε τα πιστεύω σας πράξη.

Ποτέ δεν είναι αργά για να ξεκινήσετε...
Τα μικρά παιδιά είναι πνευματικά από τη φύση τους. Δεν χρειάζεται να τους μάθετε να βιώνουν το θαυμασμό και τη χαρά. Επίσης, έχουν έναν φυσικό δεσμό με τους άλλους ανθρώπους και με το σύμπαν, αλλά η κουλτούρα μας τον καταστρέφει. Όταν γίνεστε γονείς, έχετε μια καλή ευκαιρία να επανεκτιμήσετε τις αξίες σας και να επανασυνδεθείτε με τον δικό σας πνευματικό εαυτό. 
«Η εγκυμοσύνη είναι το σημείο εκκίνησης για τόσες πολλές μητέρες», λέει η Ντο. «Είναι η περίοδος κατά την οποία επανασυνδέονται με την πνευματικότητά τους. Τι θα μπορούσε να είναι πιο πνευματικό από μια νέα ζωή που μεγαλώνει μέσα μας;» 
Το κλειδί είναι να διατηρήσουμε αυτό το συναίσθημα σε όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και της ανατροφής του παιδιού. «Πολύ συχνά η φυσική πνευματικότητα των παιδιών συνθλίβεται από καλοπροαίρετους γονείς που ενδιαφέρονται να δουν αποτελέσματα και από ένα ανταγωνιστικό σχολικό σύστημα», προειδοποιεί η Ντο. «Ό,τι κι αν συμβεί, όμως, μην αφήσετε την αίσθηση θαυμασμού του παιδιού σας να μαραθεί και να σβήσει».

...και ποτέ δεν είναι αργά
Όλοι οι γονείς τα θαλασσώνουν μερικές φορές, μην ανησυχείτε. Μάθετε να λέτε συγγνώμη και να προχωράτε. Είναι πάντα χρήσιμη μια δεύτερη ευκαιρία τόσο για τον εαυτό σας όσο και για τα παιδιά. Με αυτό τον τρόπο τους δείχνετε και πώς να αντιμετωπίζουν τα δικά τους λάθη.

Ηθική νοημοσύνη για μια πιο έξυπνη κοινωνία
Το χτίσιμο της ηθικής νοημοσύνης δεν είναι βοηθητικό μόνο για το παιδί, αλλά και για όλη την κοινωνία. Με άλλα λόγια, η ηθική εξυπνάδα είναι το αντίδοτο στη μιζέρια και στην απώλεια της ελπίδας. Ένα ηθικά εκπαιδευμένο άτομο μπορεί να κυριαρχήσει στον άκρατο αυθορμητισμό του, να πολεμήσει τη βία και την κατάθλιψη. Είναι αντίδοτο στη βίαιη συμπεριφορά και μπορεί να δώσει υπόσταση σε μια άδεια ζωή. 
Η ηθική νοημοσύνη είναι ίσως η πιο ανθρωποκεντρική απ’ όλες και σίγουρα εκείνη που μπορεί να συμβάλλει στο χτίσιμο μιας πιο δίκαιης και ευτυχισμένης κοινωνίας.
  
Φωτογραφία άρθρου: Ronda de la paz y la eterna primavera, Maugdo Vasquez Lopez
  
Πηγή kids.in.gr

Κυριακή, 7 Σεπτεμβρίου 2014

Επιστροφή στα θρανία: Όσα οι γονείς ΔΕΝ πρέπει να κάνουν



... ως προς το πώς θα γίνει αυτή η χρονιά επιτυχημένη και με όσο το δυνατόν λιγότερο άγχος, τόσο για εμάς όσο και για τα παιδιά. Ξέρουμε ότι πρέπει να βάλουμε τα παιδιά σε πρόγραμμα, να τα βοηθήσουμε να οργανώσουν τις δραστηριότητές τους, να τους ψωνίσουμε τα απαραίτητα. Η μαμά blogger Dynamom, ωστόσο, συγκεντρώνει όλα αυτά που οι γονείς ΔΕΝ πρέπει να κάνουν τη νέα αυτή σχολική χρονιά. Και πόσο δίκιο έχει...

Τα μαθήματα των παιδιών

Το σκηνικό είναι γνωστό: Το παιδί κάθεται στο τραπέζι της κουζίνας, φουρκισμένο και ανίκανο να συγκεντρωθεί στις ασκήσεις των μαθηματικών, δεν καταλαβαίνει τίποτα, φωνάζει τη μαμά. Η πιο εύκολη λύση είναι να αναλάβει ο γονιός, να δώσει τις απαντήσεις, να τελειώνει το παιδί με τα μαθήματα, γιατί -ας είμαστε ειλικρινείς- πόσες ώρες πια πρέπει να περάσουν μέχρι να τελειώσει το παιδί το διάβασμα; Θέλετε κάποια στιγμή να σταματήσει να παραπονιέται, θέλετε να κάνει και τις ασκήσεις σωστά, να πάρει καλό βαθμό. Φέτος, όμως, καλό θα ήταν να σταματήσετε να κάνετε εσείς τα μαθήματα των παιδιών. Τι θα γίνει αν σταματήσετε; Μπορεί και να μην ολοκληρώσουν τα διαβάσματά τους καθόλου, και να πάρουν έτσι ένα καλό μάθημα περί υπευθυνότητας όταν ο δάσκαλος θα τα επιπλήξει την επόμενη μέρα. Ή μπορεί να κάνουν τις ασκήσεις τους λάθος και να αναγκαστούν να μάθουν, ώστε την επόμενη φορά να τις κάνουν σωστά. Βοηθήστε τα παιδιά να ξεκαθαρίσουν κάτι που δεν καταλαβαίνουν όταν διαβάζουν, μία στο τόσο, όμως αφήστε κάτω το δεύτερο μολύβι! Έχετε ήδη πάει σχολείο μία φορά. Τώρα ΔΕΝ είναι η σειρά σας.

Aμέτρητες δραστηριότητες

Μπορεί το παιδί σας να αγαπά και το ποδόσφαιρο και το ταε-κβο-ντο. Μπορείτε να τον γράψετε και στα δύο. Αλλά μην επιμείνετε να κάνει και ωδείο και φροντιστήριο για δύο γλώσσες, και όλα αυτά στην ίδια εβδομάδα, απλά και μόνο επειδή ΠΡΕΠΕΙ να πάρει πολλά ερεθίσματα. Καλό είναι να ανοίξετε στο παιδί ορίζοντες, να γνωρίσει πολλά καινούρια πράγματα, αλλά είναι και κουραστικό να πρέπει να τρέχει κάθε απόγευμα από τη μία δραστηριότητα στην άλλη και να μην έχει λίγο χρόνο απλά για να είναι παιδί! Εξάλλου, όλο αυτό το τρέξιμο είναι κουραστικό και για τον ίδιο τον γονιό. Επιλέξτε δύο δραστηριότητες που πραγματικά αγαπά το παιδί και αφοσιωθείτε σε αυτές. Και μην νιώθετε ενοχές όταν ακούτε άλλους γονείς των οποίων τα παιδιά κάνουν κάθε απόγευμα από μία δραστηριότητα, γιατί είναι πολύ πιθανό τα παιδιά αυτά να έχουν μεγάλη ανάγκη για ύπνο!

Αδιάκοπη επικοινωνία με την δασκάλα

Καθημερινά τηλέφωνα, e-mails, συναντήσεις από κοντά... Τα πάει καλά ο Γιωργάκης με τους συμμαθητές; Μπορεί να κάτσει μακριά από τον Γιαννάκη γιατί ο Γιαννάκης του μιλάει όλη την ώρα στην τάξη και ξέρετε ότι ο Γιωργάκης δεν μπορεί να συγκεντρωθεί έτσι; Έφαγε το κολατσιό που του έδωσα ή το αντάλλαξε για σοκολάτα; Εντάξει, όταν το παιδί είναι μικρό όλοι οι γονείς ανησυχούν και θέλουν να βεβαιωθούν ότι έχει προσαρμοστεί καλά, είτε στο νήπιο είτε στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού. Αλλά πραγματικά, δεν υπάρχει λόγος. Το παιδί σας είναι μια χαρά. Κι αν δεν είναι, η ικανότατη δασκάλα του θα σας ενημερώσει και θα σας πει τι πρέπει να κάνετε. Θυμάστε όταν ήσασταν εσείς μαθητές; Ούτε κινητά υπήρχαν, ούτε e-mails. Πόσο συχνά πιστεύετε ότι μιλούσαν οι γονείς σας με την δασκάλα σας; Αφήστε την, λοιπόν, να κάνει την δουλειά της και να ασχοληθεί με το παιδί σας. Όχι με εσάς.

Συμμετοχή στα «του σχολείου»

Στα παιδιά αρέσει να βλέπουν πού και πού τους γονείς τους στον χώρο του σχολείου και να ασχολούνται με διάφορα θέματα που τα αφορούν. Και είναι καλό και για το σχολείο, είτε αυτό είναι δημόσιο (άρα ο σύλλογος γονέων έχει συγκεκριμένο και σημαντικό ρόλο), είτε είναι ιδιωτικό. Ωστόσο, δεν χρειάζεται απαραίτητα να ασχολείστε πάντα και με τα πάντα, ειδικά αν ο χρόνος σας είναι περιορισμένος. Το να μην παραβρεθείτε σε κάθε συνάντηση γονιών δεν σας κάνει κακή μαμά, ούτε το να μην προλάβετε να ψήσετε κουλουράκια για το σχολικό παζάρι και να χρειαστεί να τα πάρετε έτοιμα. Κάντε ό,τι μπορεί για να βοηθήσετε, αλλά μην νιώσετε ενοχές αν δεν μπείτε στο διοικητικό συμβούλιο του συλλόγου!

Σύγκριση με άλλους γονείς

Λέτε συνεχώς στο παιδί σας να μην συγκρίνει τον εαυτό του με άλλα παιδιά. Εσείς, όμως, ακολουθείτε αυτή τη συμβουλή; Μήπως νιώθετε ενοχές που δεν παίρνετε εσείς κάθε μεσημέρι το παιδί από το σχολείο; Μήπως δεν του διαβάζετε παραμύθι για μισή ώρα κάθε βράδυ πριν κοιμηθεί; Μήπως στην γιορτή του ψήσατε απλά ένα κέικ για να κεράσει τους συμμαθητές, ενώ άλλες μαμάδες φτιάχνουν cupcakes με εντυπωσιακό γκλασάρισμα; Και τι έγινε; Χαλαρώστε λίγο! Κάντε ό,τι καλύτερο μπορείτε, αγαπάτε τα παιδιά σας, φροντίστε να τους θυμίζετε ότι είστε πάντα εκεί και νοιάζεστε γι'αυτά. Είστε υπέροχοι γονείς. Σταματήστε να ανησυχείτε για το αντίθετο!

Σάββατο, 6 Σεπτεμβρίου 2014

Γιατί οι σημερινοί 40άρηδες είναι πιο νέοι από ποτέ;


 Ηταν 13 απριλίου του 1970 όταν βγήκε στις αίθουσες η κωμωδία του Γιάννη Δαλιανίδη «Μια τρελή… τρελή… σαραντάρα» με τη Ρένα Βλαχοπούλου στον ομώνυμο ρόλο. Εντελώς διαφορετικά τα ήθη της ελληνικής κοινωνίας τότε από τα σημερινά και η ηρωίδα, «χήρα και τσαχπίνα», υπέφερε από τη στενοκεφαλιά του οικογενειακού της περιβάλλοντος, που την ήθελε να ξαναπαντρευτεί με έναν πλούσιο ηλικιωμένο, ενώ εκείνη αγαπούσε έναν συνομήλικό της μουσικό (Ανδρέας Μπάρκουλης). Ξαναβλέποντας σήμερα αυτή την ταινία, συνειδητοποιείς πόσο έχουν αλλάξει – ευτυχώς – τα στεγανά. Το δίλημμα εκείνης της εποχής, αν δηλαδή μια γυναίκα στα 40 θα κάνει ό,τι επιτάσσει η οικογένειά της ή θα ακολουθήσει την καρδιά της, μοιάζει με ανέκδοτο σήμερα. Δεκαεπτά χρόνια μετά τη σαραντάρα Βλαχοπούλου ήρθε να προστεθεί και η Ρίτα Σακελλαρίου με μια ωδή στις ώριμες γυναίκες, όπως τη συνέθεσε ο Γιάννης Καραλής το 1987: «Οι σαραντάρες ίσον με δύο εικοσάρες», έλεγε το λαϊκό άσμα, «γι’ αυτό κι οι σαραντάρες έχουν διπλές τις χάρες» συμπλήρωνε ο στίχος, επιχειρηματολογώντας επαρκώς επάνω στο φλέγον ζήτημα.
      Και πάλι, όμως, η εποχή δεν ήταν η κατάλληλη. Χρειάστηκε να περάσει σχεδόν μια τριακονταετία για να αποδειχτεί προφητικό μέσα στην ιλαρότητά του το συγκεκριμένο τραγούδι. Το γυναικείο φύλο έδωσε πολλές μάχες και κατάφερε να τις κερδίσει όταν οι οικονομολόγοι άρχισαν να συνειδητοποιούν ότι οι γυναίκες διαδραματίζουν πλέον πρωταγωνιστικό ρόλο στην οικονομία, είναι παραγωγικές, αποτελεσματικές και κάτι ακόμη, πολύ σημαντικό: αποδεικνύονται πολύ πιο ψύχραιμες από τους άνδρες συναδέλφους τους μπροστά στην κρίση. Αυτή λοιπόν η γυναικεία χειραφέτηση πρόσφερε, μεταξύ πολλών άλλων, και ένα είδος ασυλίας στις γυναίκες, σε σχέση με τον τρόπο ζωής και τις ερωτικές επιλογές τους: η γυναίκα διεκδίκησε μεγαλύτερο μισθό, υγιέστερο οργασμό και, έτσι όπως εγκατέλειπε όλο και πιο συχνά το πατρικό της για να βγει και να δουλέψει, δεν χρειαζόταν να δίνει αναφορά για το ποιον βλέπει, τι κάνει, έφυγε ο ψυχαναγκασμός τού «τι θα πει ο κόσμος, πρέπει πρώτα να παντρευτείς» κ.τ.λ. κ.τ.λ…
      Οι ηθικοί κώδικες έχουν αλλάξει, η κοινωνία επιτρέπει τις σχέσεις εκτός γάμου, δεν είσαι πλέον δακτυλοδεικτούμενος αν αποφασίσεις να μην ανέβεις τα σκαλιά της εκκλησίας, να μην κάνεις παιδιά και απλώς να κάνεις τη ζωή σου. Και, κάπως έτσι, ο χρόνος διαστέλλεται. Θυμάμαι τη μητέρα μου να μου λέει ότι οι γονείς της την πίεσαν να παντρευτεί με προξενιό στα 22 της επειδή το χωριό θα άρχιζε να συζητά ότι είναι γεροντοκόρη. Θυμάμαι και τα δικά μου άγχη, πριν από επτά χρόνια, όταν έκλεινα τα 30 και αναρωτιόμουν τι έχω κάνει λάθος και δεν έχω παντρευτεί ακόμη. Και τελικά συνειδητοποιώ ότι όχι μόνο στον μικρόκοσμο της Ελλάδας, αλλά παγκοσμίως, βρισκόμαστε σε μια νέα πραγματικότητα, που πρεσβεύει ότι τα 40 είναι τα νέα 30.
Παρατείνοντας την εφηβεία
      Κανείς πια δεν βιάζεται να μεγαλώσει – ίσα ίσα, κάνει τα πάντα για να παρατείνει τη νεότητά του. Η υγιεινή διατροφή, η σωματική άσκηση, οι εναλλακτικές μορφές θεραπείας, από εκεί που ήταν μέλημα των λίγων, τώρα έχουν γίνει προτεραιότητα των πολλών. Βλέποντας ότι η αγορά εργασίας δεν είναι πλέον στρωμένη με ροδοπέταλα, πολλοί είναι εκείνοι που μετά το πρώτο πτυχίο οδεύουν προς το δεύτερο. Οι ίδιοι θα πουν ότι το κάνουν για να συλλέξουν περισσότερα «εφόδια», δεν υπάρχει αμφιβολία, όμως, ότι πρόκειται και για μια παράταση ενηλικίωσης με ακαδημαϊκό άλλοθι. Ανθρωποι οι οποίοι στα 35 τους ζουν σαν φοιτητές στο πατρικό τους, κοιμούνται στο παιδικό τους δωμάτιο επάνω σε κρεβάτι από σουηδικό ξύλο και δεν ξέρουν καν πώς να βάζουν πλυντήριο αναβάλλουν την ωρίμανσή τους για αργότερα. Βγαίνουν ραντεβού, φλερτάρουν και, επιστρέφοντας, η αθάνατη ελληνίδα μάνα θα τους ρωτήσει: «Γιατί άργησες;».
      Δεν είναι τυχαίο ότι το ντύσιμο, οι μουσικές και τα memorabilia της παιδικής και εφηβικής ηλικίας των σημερινών σαραντάρηδων είναι τόσο της μόδας: παντού ανοίγουν μπαρ με αισθητική 70s, οι μουσικές των 80s και των 90s ανακυκλώνονται ξανά και ξανά, gadgets αλλοτινών εποχών όπως view master, ενενηντάρα κασέτα κ.ά. έχουν μετατραπεί σε φετίχ. Μια ολόκληρη βιομηχανία έχει στηθεί και περιστρέφεται γύρω από τη γενιά που αρνείται πεισματικά να μεγαλώσει. Στα τέλη του 2013, η 42χρονη σήμερα σταρ του Χόλιγουντ Κάμερον Ντίαζ κυκλοφόρησε ένα βιβλίο-έκπληξη, με τίτλο «The Βody Βook». Η έκπληξη έγκειται στο ότι, σε αντίθεση με βιβλία που έχουν στο παρελθόν κυκλοφορήσει πολλές συνάδελφοί της, η ίδια θέλησε να απομυθοποιήσει τα μυστικά περί αιώνιας νεότητας, μπαίνοντας μάλιστα σε ανατριχιαστικές λεπτομέρειες: «Πολλές γυναίκες κάνουν το μοιραίο λάθος να κάνουν ολική, ριζική αποτρίχωση στα γεννητικά τους όργανα, χωρίς να σκεφτούν ότι ίσως η φύση να ξέρει καλύτερα: η τριχοφυΐα στη συγκεκριμένη περιοχή μπορεί να αποδειχτεί σωτήρια ύστερα από χρόνια, όταν το δέρμα δεν θα είναι πια το ίδιο σφριγηλό και θα χρειάζεται το καμουφλάζ του. Θυμώνω με τις γυναίκες που ζουν λες και δεν θα γεράσουν ποτέ».
      Η ψυχολόγος Ελσα Κοππάση τονίζει με τη σειρά της τον κίνδυνο που κρύβεται πίσω από το σύνθημα «για πάντα νέοι»: «Δεν συμφωνώ καθόλου με αυτό το σκεπτικό. Είμαι υπέρ τού να διατηρείσαι σε καλή και υγιή κατάσταση, όχι όμως στην εμμονή της αιώνιας νιότης. Είμαστε η πιο ναρκισσιστική γενιά που έχει περπατήσει ποτέ επί Γης. Αρνούμαστε πεισματικά να μεγαλώσουμε και, όσο αρνούμαστε, δεν επιτρέπουμε ούτε στις επόμενες γενιές να αναπτυχθούν σωστά και να πάρουν τον χώρο που τους αναλογεί μέσα στα πράγματα. Για εμένα, το μοναδικό μυστικό για να είμαστε σε καλή σχέση με τον εαυτό μας, σε όποια ηλικία και αν βρισκόμαστε, είναι να ακούμε το παιδί που έχουμε μέσα μας. Οσο εκνευριστικό, κακομαθημένο, ανασφαλές, κλαψιάρικο, φοβισμένο και αν είναι, πρέπει να το ακούμε ανά πάσα στιγμή, γιατί έχει πολλά να μας πει. Εκείνο μάς ξέρει καλύτερα απ’ όλους και χάρη σε αυτό φτάσαμε ως εδώ. Του χρωστάμε πολλά και συνήθως του αναγνωρίζουμε ελάχιστα».
Αρχίζοντας στα 40
      Η ηλικία των 40 είναι τόσο σημαντική, όχι απαραίτητα επειδή έχεις ακόμη το περιθώριο να μην αναλάβεις τις υποχρεώσεις σου, αλλά ακριβώς επειδή όχι μόνο μπορείς να τις αναλάβεις, αλλά έχεις και όλον τον καιρό μπροστά σου για να αλλάξεις ό,τι δεν σου αρέσει στη ζωή σου. Το σίγουρο είναι ότι το μήνυμα που σου διδάσκει η κάθε δεκαετία που συμπληρώνεις το συνειδητοποιείς αρκετό καιρό αργότερα. Στα 20, κυνηγάς ουτοπίες: η τέλεια σχέση, η τέλεια καριέρα, η τέλεια οικογένεια, το τέλειο σπίτι. Και, κάπως έτσι, περνούν δέκα χρόνια, χωρίς να το καταλάβεις. Στα 30, περνάς μια δεκαετία πενθώντας για όλα όσα περίμενες αλλά ποτέ δεν ήρθαν κατά τη διάρκεια των 20. Μια μακρά περίοδος χηρείας, ματαίωσης και ενδοσκόπησης. Και στα 40, το παίρνεις απόφαση και αρχίζεις να ζεις. Είναι η ηλικία της δράσης, δεδομένου ότι έχει πιάσει τόπο όλη αυτή η «έρευνα» που έκανες τα προηγούμενα χρόνια.
      Οι ψυχολόγοι χαρακτηρίζουν τα 40 ως τη «νέα ώρα αιχμής της ζωής», καθώς οι σκέψεις-δράσεις γύρω από την καριέρα και την οικογένεια χτυπούν κόκκινο. Οι Αμερικανοί υποστηρίζουν ότι είναι η στιγμή του διπλάσιου εισοδήματος και των δίδυμων νηπίων – δίδυμα επειδή πολλές από τις γυναίκες που επιλέγουν να τεκνοποιήσουν μετά τα 40 έτη καταφεύγουν στην εξωσωματική γονιμοποίηση, η οποία πολύ συχνά οδηγεί στη γέννηση διδύμων. Και νηπίων, επειδή οι σαραντάρηδες είναι πλέον μικρομπαμπάδες. Φτάνει να σκεφτούμε ότι οι γονείς μας μάς απέκτησαν γύρω στα 25 με 30 τους το αργότερο και όταν εκείνοι ήταν 40 εμείς είχαμε αποφοιτήσει από το σχολείο ή είχαμε ήδη μπει στο πανεπιστήμιο, ενώ το σημερινό προφίλ σαραντάρη πατέρα τον θέλει να σέρνει καρότσια και να κρατάει κουδουνίστρες. Χαρακτηριστικό το παράδειγμα και του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος πριν από μερικές ημέρες έκλεισε τα 40 και έχει παιδιά προσχολικής ηλικίας.
      Η λογοτεχνία είχε πάντα τα αντανακλαστικά να αντιμετωπίζει τα 40 ως μεταβατική περίοδο: ο Βίκτωρ Ουγκό τα είχε αποκαλέσει «τα γηρατειά της νιότης». Και δεν είχε άδικο. Είναι η ηλικία που δεν είσαι ούτε πολύ μικρός ούτε πολύ μεγάλος. Βρίσκεσαι ακριβώς στη μέση, σε ένα σταυροδρόμι. Και όπως σε όλα τα σταυροδρόμια, έτσι και εδώ, πρέπει να διαλέξεις προς τα πού θα πας από εδώ και στο εξής. Φυσικά, δεν είναι όλα στρωμένα με ροδοπέταλα. Μπορεί να δείχνεις ακμαίος και ωραίος χάρη στην καλή διατροφή και τη σωστή γυμναστική που έχεις επιλέξει, το εσωτερικό ρολόι, όμως, μετρά ακάθεκτο τον αντίστροφο ρυθμό του: υγεία, γονιμότητα, ανανέωση κυττάρων, τίποτε πια δεν είναι δεδομένο όπως παλιά. Το σημαντικότερο δώρο αυτής της ηλικίας είναι το επιτακτικό «Ή τώρα ή ποτέ!». Ξέρεις ότι προλαβαίνεις να ανεβάσεις μια δεύτερη πράξη στην παράσταση της ζωής σου, η οποία, αν όλα πάνε καλά, θα είναι πολύ καλύτερη από την πρώτη, αλλά το καλό που σου θέλεις είναι να κινηθείς γρήγορα, προτού πέσει η αυλαία του φινάλε.
      Η γλώσσα του θεάτρου έχει κάτι ακόμη να διδάξει στην πραγματική ζωή: κάθε ηθοποιός, εκτός από την κανονική ηλικία του, έχει και τη λεγόμενη «ερμηνευτική», δηλαδή το πόσο δείχνει, και ανάλογα με αυτή, του αναθέτουν και τους αντίστοιχους ρόλους. Σε μια οντισιόν, για παράδειγμα, μπορεί να ζητηθούν ηθοποιοί με ερμηνευτική ηλικία 20 και να κερδίσει τον ρόλο κάποιος που είναι 30, αλλά δείχνει νεότερος. Ομοίως και εκτός σκηνής: μπορεί να είσαι 40 και να νιώθεις 100 ή να έχεις την ξέφρενη πεποίθηση ότι όλα αρχίζουν έχοντας κλείσει τέσσερις δεκαετίες σε αυτόν τον παράξενο πλανήτη.
Η αυτογνωσία είναι παντού
      Ενώ νωρίτερα στη ζωή σου σπαταλάς πολύτιμο χρόνο αναμασώντας συμπεράσματα σαν χαλασμένο κασετόφωνο, παπαγαλίζοντας τα λόγια του ψυχολόγου σου και γεμίζοντας το μυαλό σου με αποφθέγματα συγγραφέων και ταινιών που την επόμενη ημέρα έχεις κιόλας ξεχάσει, ξαφνικά στα 40, ως διά μαγείας – και δεδομένου πάντα ότι έχεις κάνει και λίγη δουλειά με τον εαυτό σου – όλα είναι ξεκάθαρα. Η αυτογνωσία δεν είναι μια μακρινή ουτοπία ούτε χρειάζεται να περάσεις επτά χρόνια στο Θιβέτ για να τη συναντήσεις. Είναι παντού. Στον τρόπο με τον οποίο προστατεύεις τον εαυτό σου από πολυέξοδους και αδιέξοδους έρωτες, στη σιγουριά με την οποία απομακρύνεις τοξικούς ανθρώπους από τη ζωή σου, και ας είχαν το παράσημο του φίλου, ακόμη και στην ψυχραιμία με την οποία αντιμετωπίζεις τους ανώτερούς σου στη δουλειά.
      Κάπου γύρω στα 40, οι μισοί φίλοι σου παντρεύονται και κάνουν παιδιά και οι άλλοι μισοί έρχονται για πρώτη φορά αντιμέτωποι με κάποιο σοβαρό πρόβλημα υγείας, δικό τους ή των γονιών τους. Και τα δύο, για διαφορετικούς λόγους, είναι γερά χαστούκια συνειδητοποίησης. «Χάνεις» τους αδέσμευτους φίλους σου και αναρωτιέσαι τι κάνεις εσύ στη ζωή σου σε σχέση με τη μοναξιά και τη συντροφικότητα. Χάνεις τους γονείς σου και συνειδητοποιείς ίσως για πρώτη φορά ότι δεν είσαι αθάνατος, ότι κάποτε θα έρθει και η σειρά σου. Αλλά αυτό, αντί να σε παγώνει, σε κινητοποιεί. Επειδή τα 40 είναι η ηλικία-ορόσημο που λέγαμε.
      Οι διαπιστώσεις των 40 είναι πολλές και πολύ χρήσιμες. Δεν υπάρχει το άλλο σου μισό με τον τρόπο που σ’ το είχαν παρουσιάσει οι αισθηματικές κομεντί που διαψεύστηκαν μέσω αποτυχημένων γάμων ή πολυετών σχέσεων. Υπάρχουν, όμως, πολλά άλλα μισά, τα οποία καλείσαι να συναντήσεις στην πορεία της ζωής σου. Μια θεωρία λέει ότι σε καθέναν από εμάς αντιστοιχούν 30 άνθρωποι-ορόσημα, συνεπώς, σε μια πιο ήρεμη και ώριμη ηλικία, η ιδέα να συναντήσεις και τους 30 δεν σου φαίνεται και τόσο ανέφικτη. Επιπλέον, είσαι πια σε θέση να βρίσκεις τη «φυλή» σου, να συμμαχείς με ανθρώπους που βρίσκονται κοντά στον δικό σου τρόπο σκέψης. Οπως στην πραγματική ζούγκλα, έτσι και στη ζούγκλα της κοινωνίας, διαλέγεις αγέλη και αποφεύγεις να γίνεις ένα με το κοπάδι. Επίσης, σε αυτή την ηλικία της επιφοίτησης, απορρίπτεις σχολικά συμπλέγματα που σε στοίχειωναν ακόμη και στα 30 σου: τώρα πλέον δεν θέλεις να είσαι με τους cool τύπους, αλλά με ανθρώπους του τύπου σου.
      Ξεμπερδεύεις με το ενοχικό σύνδρομο και το αυτομαστίγωμα, αφού δεν ωφελεί και είναι το μεγαλύτερο βαρίδι σε πόδια που ήδη έχουν διανύσει πολλά χιλιόμετρα. Αρχίζεις να τους συγχωρείς όλους. Τον εαυτό σου που δεν έκανε όλα όσα είχε ονειρευτεί. Αλλά και τους «κακούς» συντρόφους σου και τους συχνά ανεπαρκείς γονείς σου, συνειδητοποιώντας ότι και οι μεν και οι δε απλώς δεν ήξεραν πώς να τα κάνουν όλα σωστά. Και κάποιοι τους είχαν πληγώσει και εκείνους στο παρελθόν.
      Και τελικά καταλαβαίνεις ότι το νόημα της ζωής δεν κρύβεται στις βαθυστόχαστες αναζητήσεις. Δεν βρίσκεσαι πια σε έξαψη, είσαι όμως μια ήρεμη δύναμη. Ξέρεις ότι δεν είναι στο χέρι σου και κανείς δεν θα σου θυμώσει που δεν κατάφερες να μάθεις αν υπάρχει Θεός ή μεταθανάτια ζωή. Είσαι πια βέβαιος ότι τα άλυτα υπαρξιακά ερωτήματα που βασάνιζαν την πρώτη νιότη σου δεν θα σε βοηθήσουν να γίνεις πιο ολοκληρωμένος άνθρωπος. Το μεγαλύτερο ερώτημα που καλείσαι να απαντήσεις είναι ποιος είσαι εσύ, τι θέλεις από τη ζωή σου και αν υπάρχει ζωή μετά τα 40. Ναι, υπάρχει, και μάλιστα αρκετή. Γιατί τα 40 είναι τα νέα 30.
Λαζαρίδου Αστερόπη – BHmagazino

Η οικονομική ανάπτυξη εξαφανίζει γλώσσες και διαλέκτους



Ο υψηλός ρυθμός της ανάπτυξης αποτελεί σύμφωνα με ερευνητές μια από τις αιτίες για την εξαφάνιση των γλωσσών. Τουλάχιστον το 25% των τοπικών διαλέκτων παγκοσμίως χαρακτηρίζονται «απειλούμενες».
«Καθώς αναπτύσσονται οι οικονομίες, μια γλώσσα μπορεί να κυριαρχήσει πάνω στην πολιτική και οικονομική σφαίρα ενός έθνους. Οι άνθρωποι αναγκάζονται να υιοθετήσουν την γλώσσα από τον φόβο μήπως μείνουν εκτός παιχνιδιού», αναφέρει η Τατσούα Αμάτο, από το Τμήμα Ζωολογίας του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ.
Από τις 6000 γλώσσες παγκοσμίως, οι 1705 πληρούν τα κριτήρια να θεωρηθούν «απειλούμενες». Όταν οι διάλεκτοι – κυρίως αυτές των ιθαγενών – εξαφανίζονται τότε και ένα σημαντικό μέρος του πολιτισμού τους χάνεται μαζί τους, όπως είπε και ο Επικεφαλής για τα Ανθρωπιστικά θέματα του ΟΗΕ, Κιουνγκ γουα Κάνγκ.
Οι προσπάθειες για την προστασία των διαλέκτων από την εξαφάνιση συνήθως υποβαθμίζονται από την άγνοια των απειλών προς αυτές σύμφωνα με τους ερευνητές του Κέμπριτζ.
Οι λόγοι εξαφάνισης μιας διαλέκτου επηρεάζονται από τον αριθμό του πληθυσμού ή εκείνων που την χρησιμοποιούν, την ηλικία τους ή και από το γεωγραφικό τους εύρος. Όμως σύμφωνα με τους ερευνητές επηρεάζονται σημαντικά και από την οικονομική ανάπτυξη.
Οι γλώσσες μειονοτήτων εξαφανίζονται με ανησυχητικό ρυθμό, κατά τον Γκρέγκορι Αντερσον, επικεφαλής του Ινστιτούτου για τις Απειλούμενες Γλώσσες «Living Tongues». Όπως είπε ο ίδιος στο Al Jazeera, οι γλώσσες της βορειοδυτικής Αμερικής είναι εξαιρετικά ευάλωτες.
Το ινστιτούτου του συνεργάζεται με κάποιες φυλές ιθαγενών στο Όρεγκον των ΗΠΑ προκειμένου αυτές να διατηρήσουν την διάλεκτό τους. «Δουλεύουμε με τους Σιλετζ και τους Τιλαμουκ – οι οποίοι δεν έχουν αναγνωριστεί ομοσπονδιακά. Χρησιμοποιούμε ηλεκτρονικές συσκευές και καταγράφουμε την διάλεκτό τους, καθώς αφού δεν την μιλά κανένας πια θα πρέπει να εξασφαλίσουμε ότι θα μείνει στην ιστορία».  
Όταν οι Ευρωπαίοι άποικοι έφτασαν στην Αμερική υπήρχαν περισσότερες από 300 διαφορετικές διάλεκτοι. Σήμερα σύμφωνα με μελέτη του ΜΙΤ, διατηρούνται περίπου 175, οι μισές εκ των οποίων χρησιμοποιούνται από ελάχιστους ηλικιωμένους. Μέχρι και το 1950 περίπου τα παιδιά των ιθαγενών στις ΗΠΑ στέλνονταν εσώκλειστα σε κυβερνητικά εκπαιδευτικά και τους απαγορευόταν να μιλήσουν την γλώσσα τους.
«Υπάρχει ένα τεράστιο σύμπλεγμα ιστορικών και κοινωνικών παραγόντων συμπεριλαμβανομένων και των διακρίσεων πίσω από κοινωνίες που εγκατέλειψαν την γλώσσα τους», δήλωσε ο Αντερσον και πρόσθεσε ότι «σε πολλές περιπτώσεις είναι η απάντηση των κοινωνιών όταν έχουν υποτιμηθεί και απαξιωθεί». 
Πηγή :  http://tvxs.gr/

Παρασκευή, 5 Σεπτεμβρίου 2014

10 εφόδια για το σχολείο που δεν αγοράζονται

10 εφόδια για το σχολείο που δεν αγοράζονται

Να ‘μαστε πάλι εδώ: επιστροφή στα θρανία. Διδάσκω πάνω από δεκαετία, αλλά ακόμα αγχώνομαι αυτή την εποχή. Είναι τόσες πολλές οι ετοιμασίες που πρέπει να γίνουν.
Οι γονείς προετοιμάζονται κι αυτοί για τη νέα σχολική χρονιά, οπότε και με ρωτούν πολύ συχνά για τα πράγματα που θα χρειαστούν τα παιδιά τους. Τρέμουν περιμένοντας ν’ ακούσουν μια τεράστια λίστα και οπλίζονται με θάρρος για την απαραίτητη πολυέξοδη και πιεστική έξοδο για ψώνια. Μην ανησυχείτε όμως, δεν υπάρχει τέτοια λίστα (στη δικιά μου τάξη).
Στο μεγαλύτερο μέρος της καριέρας μου δίδασκα σε σχολείο με πολύ φτωχά παιδιά, όπου και μας απαγόρευαν να ζητήσουμε από τους γονείς το παραμικρό για τα παιδιά τους. Το παραμικρό. Έμαθα πώς να παίρνω το ελάχιστο μπάτζετ που είχα και να το ξεχειλώνω όσο πήγαινε. Έμαθα να κάνω οικονομία και να αυτοσχεδιάζω. Αν το παιδί σας χρειάζεται κάτι, πιθανότατα το έχω ήδη.
Σίγουρα είναι ωραίο να έχουν καινούργια τετράδια και μολύβια, αλλά αυτά τα πράγματα δεν βοηθούν πραγματικά τα παιδιά να επιτύχουν. Αυτά που πραγματικά χρειάζονται δεν πωλούνται στα πολυκαταστήματα. Να τα εφόδια που θα ήθελα να έχουν όλα τα παιδιά κάθε μέρα μαζί τους στο σχολείο: 10 εφόδια για το σχολείο που δεν αγοράζονται
1. Ισχυρή αντίληψη του εαυτού τους. Βλέπω τόσο πολλά παιδιά που δεν έχουν αυτοπεποίθηση και άλλα που είναι υπερβολικά σίγουρα για τον εαυτό τους, χωρίς πραγματικά να κατανοούν ποια είναι στην πραγματικότητα ή ποια είναι τα αληθινά τους ταλέντα.
2. Καλοταϊσμένο σώμα. Προσπαθήστε να μην αφήνετε το παιδί σας να φέρνει ή να καταναλώνει στο σχολείο ζαχαρώδη ροφήματα και πατατάκια, γαριδάκια και μπισκότα.
3. Σώμα ξεκούραστο και γυμνασμένο. Πολύ συχνά τα παιδιά είναι κουρασμένα στο σχολείο επειδή αργούν να κοιμηθούν το βράδυ. Σας παρακαλώ, επιβάλετε μια λογική ώρα ύπνου. Αν το παιδί σας δεν κοιμάται καλά, σκεφτείτε την πιθανότητα να το απομακρύνετε από κάθε λογής οθόνες, ελέγξτε τι τρώει και τι πίνει και βεβαιωθείτε ότι όλοι σας ασκείστε. Ιδίως τα παιδιά έχουν μεγάλη ανάγκη να κινούνται!
4. Τη γνώση ότι κάποιος στο σπίτι νοιάζεται. Τα παιδιά έχουν ανάγκη να ξέρουν ότι νοιάζεστε όχι μόνο για τα ίδια αλλά και για το τι κάνουν και για την πρόοδό τους. Έχουν ανάγκη να ξέρουν ότι θα είστε περήφανοι γι’ αυτά όταν τα πάνε καλά και ότι θα ανησυχήσετε όταν δυσκολεύονται. Έχουν επίσης ανάγκη να ξέρουν ότι θα σας απογοητεύσουν όταν κάνουν κακές επιλογές.
5. Χρόνο για να κάνουν όσα πρέπει να κάνουν. Τα παιδιά έχουν συχνά πολύ φορτωμένο πρόγραμμα. Πρέπει να πάνε στους προσκόπους, σε μαθήματα μουσικής, αθλήματα, κατηχητικό και άλλα. Συχνά δεν μετέχουν μόνο στις δικές τους δραστηριότητες, αλλά πρέπει να κάθονται να περιμένουν και τ’ αδέρφια τους να κάνουν τις δικές τους. Τρέχουν πάνω κάτω σ’ ολόκληρη την πόλη και γυρίζουν σπίτι αργά. Δεν έχουν χρόνο να διαβάσουν φυσική ή να κάνουν την εργασία τους στα μαθηματικά ή να τελειώσουν την έκθεσή τους. Καταλήγουν να στρεσάρονται και να μένουν πίσω. Δεν βάζω πολλές εργασίες για το σπίτι, αλλά αυτές που βάζω θέλω να γίνονται σωστά. Σας παρακαλώ, επιτρέψτε στο παιδί σας να το κάνει αυτό.
6. Αίσθηση του χιούμορ. Τα παιδιά είναι αστεία. Η ζωή είναι αστεία. Η ικανότητα να βρίσκεις το χιούμορ στην καθημερινή ζωή μπορεί να καλλιεργηθεί. Χαλαρώστε λίγο και αφήστε το παιδί σας να κάνει το ίδιο.
7. Επιμονή. Η ανθρώπινη φύση μάς κάνει να θέλουμε να αποφύγουμε αυτό που είναι δύσκολο, εξού και είμαι ακόμα υπέρβαρη. Η επιτυχία έρχεται όταν υπερνικάμε αυτή την επιθυμία και επιμένουμε να κάνουμε κάτι που μπορεί να μη μας αρέσει ιδιαίτερα. Έχουμε μια γενιά παιδιών που μεγαλώνουν σε έναν ψηφιακό κόσμο και περνούν πολλές ώρες κοιτάζοντας οθόνες οι οποίες ανταποκρίνονται άμεσα και αλλάζουν συνεχώς ήχους και εικόνες. Πολλά από αυτά τα παιδιά δυσκολεύονται να διαβάσουν για ένα δεκάλεπτο ή να γράψουν για πέντε λεπτά. Αν ένα πρόβλημα στα μαθηματικά είναι δύσκολο, συχνά δηλώνουν ηττημένα μέσα σε ένα λεπτό. Κυριολεκτικά. Θέλουν να τα παρατήσουν και να κάνουν κάτι άλλο. Το θέμα είναι ότι στη ζωή δεν υπάρχει πάντα κάτι να μας διασκεδάζει, και για να μπορέσουν να γίνουν παραγωγικοί πολίτες πρέπει να μάθουν να επιμένουν και να ολοκληρώνουν τις δουλειές τους. Αυτό χρειάζεται εξάσκηση. Πολλή εξάσκηση.
8. Ενσυναίσθηση. Τα παιδιά που καταφέρνουν να μπουν στη θέση του άλλου είναι πολύ καλή παρέα, οπότε μακροπρόθεσμα αυτό το υπέροχο χαρακτηριστικό δεν είναι μόνο ευεργετικό για τους άλλους αλλά και για το ίδιο το παιδί. Αυτά τα παιδιά τα αναζητούν οι άλλοι γιατί τους κάνουν να νιώθουν καλά και το κάνουν με έναν τρόπο που δεν είναι χειριστικός ή ιδιοτελής.
9. Την κατανόηση ότι όλοι έχουν κάτι να προσφέρουν. Όταν μπορούμε να δούμε τη συμβολή κάθε ανθρώπου ξεχωριστά και να κατανοήσουμε τα δικά μας δυνατά σημεία, γινόμαστε μια δυνατή και παραγωγική ομάδα.
10. Αγάπη για τη ζωή. Για κάποιους η ζωή είναι πολύ σκληρή. Οικογένειες διαλύονται. Γονείς πεθαίνουν. Οι άνθρωποι σε πληγώνουν. Τα παιδιά αρρωσταίνουν. Πολλά άσχημα μπορούν να συμβούν και δυστυχώς πολλοί μαθητές μου το ξέρουν αυτό από πρώτο χέρι. Όσοι αγαπούν τη ζωή συνέρχονται πολύ πιο γρήγορα. Μπολιάστε το παιδί σας με αγάπη για τη ζωή. Βρείτε και μοιραστείτε την ομορφιά μαζί του. Πείτε του πόσο το αγαπάτε. Περάστε χρόνο μαζί. Μιλήστε του. Μοιραστείτε ήσυχες στιγμές καθώς και στιγμές ανοησίας. Γιορτάστε την κάθε μέρα. Τι δώρο θα ήταν αυτό για το παιδί σας!
Ναι, λοιπόν, γονείς, βάλτε στις σάκες φρεσκοξυσμένα μολύβια και ντοσιέ με τους πιο μοντέρνους ποπ σταρ, αλλά μη γεμίσετε μόνο τις σάκες, γεμίστε και την καρδιά και το πνεύμα των παιδιών σας.
Πείτε τους πόσο δυνατά είναι και πόσο περήφανοι είστε που είσαστε οι γονείς τους.
Πείτε τους ότι περιμένετε να δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους και να κάνουν το καλύτερο που μπορούν, αλλά και ότι είναι εντάξει αν τα κάνουν θάλασσα γιατί θα τα αγαπάτε έτσι κι αλλιώς.
Εξηγήστε τους ότι το σχολείο δεν είναι πάντα εύκολο και δεν έχει πάντα πλάκα, αλλά είναι δώρο, και ότι θα το εκτιμήσουν όταν μεγαλώσουν. Πάνω απ’ όλα, δώστε τους να καταλάβουν ότι τα αγαπάτε.
Πάντα να τους δείχνετε ότι τα αγαπάτε. Heidi Weinmann είναι συγγραφέας, εκπαιδευτικός και μητέρα. Γράφει στο μπλογκ www.bulgingbuttons.wordpress.com.